تاریخ : شنبه, ۱۶ اسفند , ۱۳۹۹
17
یادداشت/ بخش دوم؛

قره‌باغ، آیینه تمام نمای بحران‌های قفقاز

  • کد خبر : 364445
  • 07 آبان 1399 - 9:04
قره‌باغ، آیینه تمام نمای بحران‌های قفقاز
قفقاز برای امپراتوری عثمانی همواره ابزاری برای فشار بر ایران و روسیه و عاملی برای مشغول شدن این دو رقیب سنتی به همدیگر بوده است.

به گزارش اروم نیوز، در یادداشتی پیرامون سابقه تاریخی مناقشه قره باغ به قفقاز و لزوم پرداخت به آن در گستره عمومی مناطق شمال غرب به ویژه جوانان و نخبگان پرداخت شد. همچنین دو بازیگر اصلی در تاریخ قفقاز مورد اشاره قرار گرفت. همچنین به تاثیر شوروی سابق بر مناقشات قفقاز به ویژه قره باغ پرداخت شد.

در ادامه بازیگری در سایه را معرفی میکنیم که به عنوان رقیب سنتی ایران  و روسیه همواره با دلایل مختلف از جمله همزبانی ، هم نژادی و دین یکسان تلاش کرده است تا از قفقاز سهم خواهی کند. قفقاز برای امپراتوری عثمانی همواره ابزاری برای فشار بر ایران و روسیه و عاملی برای مشغول شدن این دو رقیب سنتی به همدیگر بوده است.

هرچند که رقابت های ایران و روس کم و زیاد شد ولی عثمانی همواره قفقاز را به عنوان منبع مهم برای انرژی، کشاورزی ، معادن و کسب قدرت سیاسی می دانست.

عثمانی در قفقاز

امپراتوری عثمانی همواره با دخالت در قفقاز تلاش می‌کرد تا در موازنه قدرت ایران – عثمانی و روسیه – عثمانی تعادل ایجاد کند. به عبارتی مشغول بودن قاجارها و روس‌ها به همدیگر فرصت خوبی برای عثمانی ایجاد کرد تا دو کشور تضعیف شوند و در رقابت با روسیه و ایران موقعیت خود را تقویت کنند؛ لذا عثمانی با مخالفت با ارامنه در دوره‌های مختلف تاریخی باعث افزایش کینه و عداوت بین دو کشور شد.

به‌عنوان‌مثال به‌محض اینکه جنگ‌های ایران و روسیه تزاری به پایان رسید قاجارها مناطق شمال عراق از جمله کرکوک، اربیل و موصل را فتح کردند.

عثمانی همچنین به دلیل حمایت روس‌ها از ارامنه و برای مقابله با روس‌ها پیوسته با ارمنستان منازعه می‌کرد. حادثه تاریخی نسل‌کشی ارامنه که هنوز در مورد آن رویکرد قاطعانه‌ای وجود ندارد نیز ازاین‌دست مسائل است.

عثمانی با همزادپنداری نژادی با اقوام ترک‌تبار از جمله آذری‌ها تلاش کرد تا به قدرت‌طلبی خود ادامه دهد لذا اقوام آذری شمال ارس و حتی جنوبی آن مهم‌ترین دستاویز برای عثمانی‌ها بودند.

جمع‌بندی

الف- قفقاز پس از جدایی از ایران هیچ‌گاه روی آرامش ندید و به جز چند حادثه غیرقابل دفاع از جمله کشتار تفلیس کارنامه ایران در قفقاز در مقایسه با روس‌ها سفید است.

ب- قفقاز با هویتی ایرانی و مبتنی بر اسلام و مسیحیت در طول سال‌ها حکومت تزارها و بعد کمونیست‌ها به منطقه‌ای با هویت‌های متضاد تبدیل شد که عمدتاً برای حذف یکدیگر تلاش می‌کردند.

ج- شوروی سابق و کمونیست‌ها با اقداماتی نظیر دست‌کاری جمعیتی، تلاش برای تغییر هویت فرهنگی، دین‌زدایی از قفقاز، سوءاستفاده از ارامنه، حاکم کردن اقلیت بر اکثریت، تقسیمات سیاسی و جغرافیایی نادرست، اعطای جمهوری‌های خرد و خودمختاری مناطق بدون تأمین رضایت جمهوری‌های استقلال‌یافته از شوروی سابق و سو استفاده از مردم قفقاز مهم‌ترین بازیگر در ایجاد مناقشه هستند.

د- هرچند که اقدامات عثمانی برای تضعیف ایران و روسیه و سو استفاده از قومیت و زبان و مخالفت با ارامنه از جمله دیگر دلایل تاریخی مناقشه قره‌باغ است.

ه- مناقشه قره‌باغ دلایل تاریخی دیگری نیز دارد که باید به تفضیل بررسی شوند. از دیگر دلایل هویت‌سازی مبتنی بر زبان و قومیت است. عدم توجه به حقوق اقوام و ادیان، عدم توازن سیاسی، اجتماعی، انسانی و اقتصادی در دو جمهوری آذربایجان و ارمنستان نیز از دلایل دیگری است که در آینده بیشتر در مورد آنها بحث خواهد شد.

* صابر شاهی

انتهای پیام/

لینک کوتاه : https://uromnews.ir/?p=364445

برچسب ها

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.